اگر قرار باشد کلیه افراد و آحاد جامعه اعم از کودک و بزرگسال، پیر و جوان، از هر نژادی را در کاملترین نوع تقسیم بندی ارائه شده در طول تاریخ جا دهیم، به جرأت میتوان گفت که قالب مزاج شناسی مهمترین آنهاست.

مزاج شناسی به زبان ساده افراد را به چهار گروه سرد و تر، سرد و خشک، گرم و تر، گرم و خشک تقسیم میکند.

نیاز به توصیف گرمی و سردی نیست به طور مثال افراد سرد جنب و جوششان کمتر، تن صدایشان پایین تر، عرق کردنشان کمتر، توان فیزیکی و روحی کمتری دارند و عکس آن گروههای گرم را تشکیل می دهند.

از طرف دیگر با شنیدن سرد و تر یا بلغمی انتظار فردی با بینی و دهان و گوش کوچک، بدن کم مو، عمدتا سفیدپوست، کم انرژی، آرام و معمولا دارای شکم گرد که در سن بالا عمده بیماریها از پوکی استخوان، آرتروز، کبد چرب، تنبلی گوارش گرفته تا درجاتی از کم حافظه شدن، پرخوابی و در موارد شدیدتر صرع و آلزایمر را به خود اختصاص میدهد. رطوبت یعنی کندی، افزایش حجم بدن، کم شدن کارکرد عضو پرحجم و کم حوصلگی، که در افراد گرم و تر با پرحافظگی در گذشته و تأخیر در واکنش سریع می تواند خود را نشان دهد و در افراد سرد و تر کندی در یادگیری و تکلم و حرکات و میزان فعالیتها. با آرامی کار را ترک میکنند و علاقه ای به درگیری ندارند. حتی تجمع آن در زیر پوست می تواند به زواید پوستی می تواند آسیب برساند. سفید مو، کم شدن خونرسانی مویرگی، مثالهایی از تجمع بلغم می باشد(بلغم مقداری از غذای کاملا شربت نشده در معده می باشد که بتدریج بدلیل عدم دریافت یا جذب آن به واسطه کبد در بافتهای مختلف تجمع کرده و درنهایت قابلیت تبدیل شدن به بافتهای مختلف را دارد).

 

سردهای خشک که در بدو تولد وجود ندارد به این گروه سودایی اطلاق می شود. غلبه سودا یا ته نشین شدن خون از فشارهای شدید جسمی و روحی به فرد در سنین مختلف عارض می شود که بسته به زمان بروز غلبه ی سودای غیرطبیعی نشانه های آن متفاوت است. در سنین رشد بروز آن باعث کوتاهی قد، در سنین بلوغ باعث اختلال هورمونی در سنین بالا عامل فشارهای روانی با درجات مختلف از بدخوابی تا اسکیزوفرنی یا جنون، وسواس فکری و عملی میشود. از نظر ظاهری این افراد با بی قراری، تیرگی دورچشم، طپش قلب و بی اعتمادی، نکته سنجی و عمدتا سخت کوش ولی کم بازده دچار عوارض جسمی و روحی متفاوتی خواهند شد که پای آنها را به مراکز درمانی باز میکند، حتی  با وجود پیشرفتهای درمانی، عمدتا در بدو ورود به مطب عبارت «جناب دکتر بنده اصلا تغییری نکرده ام » را ناامیدوارانه بیان میکنند.

خشکی در مجموع بیانگر بی قراری، استرس، پر جنب و جوشی، افکار مشوش، کارنامه پر از اعمال نصفه و نیمه، کم خوابی و خوابهای پریشان، لاغری، خشکی پوست، طپش قلب، سردی دست و پا، یبوست، عدم تمرکز می باشد. با این توصیف اگر فرد بلغمی که کم حوصله و کم فعالیت می باشد و ما انتظار تند حرف زدن او را نداریم، دچار پرش افکار و تعجیل غیرضروری در گفتار و رفتار و بی قراری شده باشد، تشخیص غلبه سودا داده میشود.

گرم ها در دسته مرطوب(گرم و تر یا دموی) افرادی پرانرژی، پر جنب و جوشی، تنومند، دارای گردی عضلات در ناحیه گونه، چانه، شانه، بینی، باسن  و نیز فراخ بودن سینه ها (عریض بودن سینه) و خوش بینی بیش از حد که نگران آینده نیستند و در زمان حال زندگی میکنند. بنابراین انتظار خیانت از طرف مقابلشان را نمیتوانند داشته باشند و رو دست خوردن آنها در کمال آرامش از صفر شروع میکنند. مسئولیت پذیری آنها به دلیل خصوصیت پرانرژی بودنشان امری عادی به نظر میرسد زیرا در آن واحد تصمیم میگیرند بدون در نظر گرفتن محدودیت زمان و توان خود و همچنین  مسئولیتهای متعدد مبادرت به تغییر مسیر یا پذیرش شرایط سخت تر می نمایند!!!

افراد گرم و خشک (صفرایی ها)، بدلیل تجمع گرمای سوزاننده در سرتاسر بدن از تجمع آب و چربی در زیر پوست محروم شده بدلیل تنگ شدن مجاری عرق دچار داغی و خشکی پوست می شوند. باریک شدن شکاف چشمها، عقابی شدن بینی، باریک شدن لب بالا، بدلیل تدبیر بدن در جهت ممانعت خروج گازهای سوزاننده از آن منافذ و باین ترتیب باعث سوختن آن بافت مانند چشم، مخاط بینی و دهان وحتی مقعد می شوند. از نظر ظاهری این افراد معمولا دچار کشیدگی در اعضای صورت باریک شدن ابروها، و اندامها می شوند. ریزش موهای سر در ناحیه دو طرف جلوی سر یا کچلی مردانه می شود.

پوست آنها جز در نواحی سر و گردن، عمدتا خشک می باشد. واکنشهای اجتماعی جسورانه دارند و گاها برخوردهای تند و غیراصولی بروز می دهند، این به معنی ناسازگاری شغلی  نیز می باشد که میتواند باعث لطمات شغلی و اقتصادی به آنها گردد.

حال  میتوانید ظاهر و رفتار (صفرایی) را تجسم کنید

 پوست و بدن داغ، دهان خشک، عضلات ضعیف در ناحیه صورت و گردن، کشیدگی استخوانهای بلند به شکل غیرمتناسب (باریک اندام)